شرح وظایف مسئول شبکه در سازمان ها
در این مطلب قصد داریم به عنوان بازوی فنی شما، ابهامات موجود میان مدیران کسبوکارهای غیر IT و متخصصین شبکه را برطرف کنیم. هدف ما ایجاد یک زبان مشترک است تا بدانید دقیقاً چه انتظاری باید از مسئول شبکه خود داشته باشید و چه چیزهایی خارج از حیطه وظایف اوست.
فهرست مطالب
- مقدمه: چرا دانستن دقیق وظایف حیاتی است؟
- مسئول شبکه کیست؟ (تفاوت ادمین شبکه با Help Desk)
- ۵ رکن اصلی در شرح وظایف مسئول شبکه
- داستان حمید: یک روز در زندگی یک ادمین حرفهای
- مهارتهای نرم: آنچه در رزومه فنی دیده نمیشود
- چه کارهایی وظیفه مسئول شبکه نیست؟
- چالش تکنفر بودن؛ راهکار تیم هریتک چیست؟
- جمعبندی و چکلیست نهایی
چرا دانستن دقیق وظایف حیاتی است؟
آیا تا به حال پیش آمده که اینترنت شرکت قطع شود، سرور حسابداری از دسترس خارج شود و وقتی سراغ مسئول شبکه میروید، او بگوید: “این در حیطه وظایف من نبود”؟ یا شاید برعکس، از متخصص شبکه خود انتظار دارید که پرینتر منشی را تعمیر کند یا محتوای سایت را بارگذاری کند؟
عدم شفافیت در شرح وظایف مسئول شبکه، یکی از بزرگترین دلایل اصطکاک در سازمانها و ناپایداری خدمات IT است. برای مدیران و صاحبان کسبوکارهایی که تخصص اصلیشان فناوری اطلاعات نیست، شبکه کامپیوتری مثل یک جعبه سیاه است؛ تا زمانی که کار میکند همه چیز خوب است، اما وقتی خراب شد، همه نگاهها به سمت یک نفر میچرخد.
در هریتک، ما معتقدیم که یک شبکه پایدار، حاصل تعامل درست بین “انتظارات کارفرما” و “تعهدات متخصص” است. بیایید این جعبه سیاه را باز کنیم.
مسئول شبکه کیست؟ (تفاوت ادمین شبکه با Help Desk)
قبل از ورود به لیست وظایف، باید یک مرزبندی مهم را مشخص کنیم. در بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط (SME)، یک نفر تمام کارهای کامپیوتری را انجام میدهد. اما در ساختار استاندارد مدیریت فناوری اطلاعات سازمانی، تفاوتهای بزرگی وجود دارد:
- کارشناس پشتیبانی (Help Desk): کسی که مشکلات روزمره کاربران (نصب ویندوز، مشکل پرینتر، قطعی موس) را حل میکند.
- مسئول/ادمین شبکه (Network Administrator): کسی که مسئولیت زیرساخت، سرورها، امنیت و ارتباطات کلان را بر عهده دارد.
اگر از ادمین شبکه انتظار کارهای Help Desk داشته باشید، او فرصت کافی برای مانیتورینگ شبکه و جلوگیری از فجایع امنیتی نخواهد داشت.
۵ رکن اصلی در شرح وظایف مسئول شبکه
یک مسئول شبکه حرفهای، وظایف گستردهای دارد که میتوان آنها را در ۵ دسته اصلی طبقهبندی کرد. این لیست به شما کمک میکند تا در زمان استخدام یا ارزیابی عملکرد، معیار دقیقی داشته باشید.
۱. طراحی و نگهداری زیرساخت (شبکه اکتیو و پسیو)
اولین وظیفه، اطمینان از صحت بستر فیزیکی و منطقی شبکه است.
- شبکه پسیو: نظارت بر سلامت کابلکشیها، پچپنلها و رکهای سرور. اگر کابلکشی دچار قطعی شود، مسئول شبکه باید پیمانکار مربوطه را مدیریت کرده یا خود مشکل را رفع کند.
- شبکه اکتیو: کانفیگ و پیکربندی سوییچها، روترها و اکسسپوینتها. اطمینان از اینکه پهنای باند به درستی بین واحدها تقسیم شده است.
۲. مدیریت سرورها و مجازیسازی
قلب تپنده شبکه شما، اتاق سرور است. وظایف این بخش شامل موارد زیر است:
- نصب، راهاندازی و پشتیبانی سرور (اعم از ویندوزی یا لینوکسی).
- مدیریت مجازی سازی سرور (با ابزارهایی مثل VMware ESXi یا Hyper-V) برای استفاده بهینه از منابع سختافزاری.
- تخصیص منابع (رم، CPU، هارد) به سرویسهای مختلف مانند CRM، اتوماسیون و فایل شرینگ.
۳. امنیت شبکه و دادهها (Security)
شاید حیاتیترین بخش کار، همینجا باشد. امنیت شوخیبردار نیست.
- مدیریت فایروالها (Firewall) و تعریف سیاستهای دسترسی کاربران به اینترنت.
- بروزرسانی مداوم سیستمعاملها و آنتیویروسهای تحت شبکه برای مقابله با باجافزارها.
- مدیریت سطوح دسترسی (چه کسی به چه فایلی دسترسی داشته باشد).
۴. استراتژی بکاپ و بازیابی فاجعه (Disaster Recovery)
فرض کنید همین الان هارد سرور اصلی بسوزد. چه اتفاقی میافتد؟
مسئول شبکه موظف است:
- یک سناریوی دقیق برای بکاپ (Backup) داشته باشد (روزانه، هفتگی، ماهانه).
- به صورت دورهای فایلهای بکاپ را تست کند تا از سالم بودن آنها مطمئن شود (بکاپ خراب، با نداشتن بکاپ فرقی ندارد!).
- ذخیرهسازی دادهها را در مکانهای امن (مانند ذخیرهسازی ابری یا NAS جداگانه) مدیریت کند.
۵. مانیتورینگ و گزارشدهی
یک مسئول شبکه خوب، منتظر خرابی نمیماند. او باید با ابزارهای مانیتورینگ شبکه (مثل Zabbix یا PRTG)، سلامت سیستم را لحظهبهلحظه رصد کند و گزارشهای عملکرد را به مدیران ارائه دهد.
یک روز در زندگی یک ادمین حرفهای
بیایید با یک مثال واقعی از اهمیت “نگرش” در انجام وظایف صحبت کنیم. فرض کنیم شما متخصصی به نام “حمید” را استخدام کردهاید.
سناریوی واکنشی (اشتباه):
حمید در اتاقش نشسته و منتظر است تلفن زنگ بخورد. تلفن زنگ میزند: “سرور حسابداری قطع شده!” حمید با عجله میرود، ۲ ساعت شرکت تعطیل میشود تا او مشکل را حل کند. همه شاکی هستند، اما حمید فکر میکند قهرمان است چون مشکل را حل کرده.
سناریوی پیشگیرانه (استاندارد هریتک):
حمید صبح که وارد میشود، داشبورد مانیتورینگ را چک میکند. متوجه میشود دمای اتاق سرور ۳ درجه بالا رفته و فضای دیسک یکی از سرورهای مجازی ۹۰٪ پر شده است.
- قبل از اینکه سرور کرش کند، فضای دیسک را خالی میکند.
- سیستم خنککننده را بررسی میکند.
- کارمندان اصلاً متوجه نمیشوند که خطری آنها را تهدید میکرد.
نکته برای مدیران: مسئول شبکه خوب، کسی نیست که مدام در حال تعمیر خرابیهاست؛ کسی است که شبکه تحت مدیریت او، کمترین خرابی را دارد و در سکوت و آرامش کار میکند.
مهارتهای نرم: آنچه در رزومه فنی دیده نمیشود
علاوه بر تخصص در کانفیگ روتر و VOIP، مسئول شبکه باید مهارتهای ارتباطی داشته باشد.
- توانایی آموزش به کاربران: او باید بتواند با زبان ساده مسائل امنیتی را به کارمندان آموزش دهد.
- مستندسازی (Documentation): اگر حمید فردا از شرکت برود، نفر بعدی باید بداند رمزها چیست و شبکه چطور بسته شده است. مستندسازی دقیق شبکه، وظیفه قطعی مسئول شبکه است.
- صبر و مدیریت بحران: وقتی سیستم قطع است و مدیرعامل عصبانی است، او باید خونسردی خود را حفظ و تمرکز کند.
چه کارهایی وظیفه مسئول شبکه نیست؟
برای جلوگیری از اختلافات و کاهش هزینه ارتباطات و انرژی در سازمان، باید بدانید چه چیزهایی را نباید از متخصص شبکه بخواهید:
- برنامهنویسی و طراحی سایت: مدیریت هاست با ادمین شبکه است، اما کدنویسی سایت یا تغییر ظاهر آن وظیفه طراح وب است.
- تعمیرات سختافزاری الکترونیکی: مسئول شبکه مهندس الکترونیک نیست که بورد سوخته مانیتور یا پاور کامپیوتر را با هویه تعمیر کند. او باید تشخیص دهد قطعه خراب است و آن را به گارانتی یا تعمیرکار مجاز بسپارد.
- آموزش نرمافزارهای اداری: آموزش اکسل و ورد به پرسنل، وظیفه واحد آموزش یا منابع انسانی است، نه متخصص زیرساخت.
چالش تکنفر بودن؛ راهکار تیم هریتک چیست؟
بسیاری از مدیران با این چالش مواجهاند: “ما بودجه استخدام یک تیم کامل IT را نداریم، اما یک نفر هم نمیتواند همزمان متخصص امنیت، سیسکو، مایکروسافت و مجازیسازی باشد.”
اینجاست که برونسپاری خدمات IT به شرکتهایی مانند هریتک معنی پیدا میکند. وقتی شما با تیمی مثل ما قرارداد میبندید:
- به جای یک نفر، دانش جمعی یک تیم (متخصص لینوکس، متخصص VOIP، کارشناس امنیت و…) را در اختیار دارید.
- نگران مرخصی یا بیماری “حمید” نیستید؛ چون سیستم متکی به فرد نیست.
- هزینههای شما نسبت به استخدام چند متخصص کاهش مییابد.
ما در هریتک، شرح وظایف را در قالب قراردادهای SLA (توافقنامه سطح خدمات) شفاف میکنیم تا خیال شما از بابت پشتیبانی شبکه، امنیت و بکاپ راحت باشد.
جمعبندی و چکلیست نهایی
مدیریت شبکه کامپیوتری بدون داشتن شرح وظایف مشخص، مانند رانندگی در مه است. به عنوان یک مدیر، باید بدانید که مسئول شبکه شما حافظ امنیت و تداوم کسبوکار شماست.
چکلیست سریع برای مدیران:
- [ ] آیا مسئول شبکه چکلیست روزانه/هفتگی مانیتورینگ دارد؟
- [ ] آیا از وضعیت بکاپها گزارش ماهانه دریافت میکنید؟
- [ ] آیا مستندات شبکه (نقشهها و پسوردها) در جای امنی ثبت شدهاند؟
- [ ] آیا مرز بین وظایف Help Desk و ادمین شبکه مشخص شده است؟
اگر در تدوین این فرآیندها یا مدیریت زیرساخت خود نیاز به مشاوره دارید، تیم هریتک آماده است تا با ارائه راهکارهای نوین در زمینه خدمات شبکه در اصفهان و سراسر ایران، دغدغههای IT شما را به صفر برساند.
همین حالا برای دریافت مشاوره رایگان و نیازسنجی شبکه سازمان خود با ما تماس بگیرید.)